بانو زینتالسادات علویه همایونی
زینت السادات علویه همایونی
(زاده: ۱۲۹۶ اصفهان-درگذشت دهم ۱۳۹۵ اصفهان) فقیه و مجتهد معاصر شیعه است. وی از شاگردان بانو امین اصفهانی است. در سال ۱۳۹۰ همایشی با پیام رئیس جمهور ایران در تجلیل از فعالیتهای وی برگزار گردید. وی همچنین اولین دانشجوی زن رشته الهیات در دانشگاه است که در سال ۱۳۴۳ در امتحان ورودی پذیرفته شد. وی در سال ۱۳۴۴ با امتیاز بانو امین اولین حوزه علمیه زنان در ایران را در اصفهان به نام مکتب فاطمه تأسیس کرد.
استادان وی به جز بانو امین، حیدر علی محقق، صدر کوپایی و اشنی قودجانی بودند.
وی در سال ۱۳۸۸ به عنوان چهره ماندگار انتخاب شد.علویه همایونی روز دهم تیر ۱۳۹۵ در سن ۹۹ سالگی درگذشت. پیکر او روز شنبه دوازدهم تیر ۱۳۹۵ پس از اقامه نماز میت توسط حسین مظاهری، در مسجد سید اصفهان تشییع و در امامزاده ابراهیم این شهر دفن شد.
زینتالسادات همایونی تحصیلات ابتدایی را در منزل، نزد مادر آغاز کرد و ضمن تحصیل خانگی، هنرهای زنانۀ متداول در زمان خود را نیز فراگرفت. در سال ۱۳۱۳ش به شاگردی بانو امین پرداخت. او به جز تحصیل نزد بانو امین، ادبیات عرب و منطق را نزد حیدرعلی محقق خواند. مدتی نیز منطق را نزد صدر کوپایی و شرح منظومه ملاهادی سبزواری و کتاب مغنی و معالم و شرح لمعه خواند. او مدتی نیز نزد آیتالله نورالدین اشنی (قودجانی)اسفار اربعه ملاصدرا را خواند.
در سال ۱۳۴۳ش که همسر بانو همایونی فوت کرد، او به اصرار برادرش در امتحان طلاب در مدرسۀ سپهسالار شرکت کرد. گفته شده است در آن زمان جز بانو امین زن دیگری در حوزۀ علوم دینی وجود نداشت و تا آن روز هیچ زنی در آزمون مدرسه سپهسالار شرکت نکرده بود. امتحان در دو رشتۀ منقول و معقول برگزار میشد. از ۳۷۰ نفری که داوطلب شرکت در امتحان بودند، تنها پنج نفر در رشتۀ معقول ثبتنام کرده بودند. پاسخگویی به سوالات امتحان برای زینت السادات همایونی دشوار نبود. چون بیش از آنچه مورد انتظار بود آموخته بود. او با وجود قبولی در این امتحان، در دانشکده وعظ و تبلیغ تهران (دانشکده الهیات کنونی) نیز ثبتنام کرد و در امتحان ورودی آن جا نیز پذیرفته شد.
تا دو سال او تنها زنی بود که در میان طلاب مرد در کلاسها شرکت میکرد. با این حال تحصیل او در دانشکده وعظ و تبلیغ نا تمام ماند.این به آن دلیل بود که تا آن زمان دانشکده هیچ زنی را پذیرش نکرده بود و بعد از پذیرش زینت السادات همایونی دیگر زنان نیز به دانشکده مراجعت کرده و خواستار تحصیل در آنجا بودند. در این میان نامهای از مسئولین دانشگاه به دست زینت السادات همایونی رسید با این پیشنهاد که مابقی دوران تحصیل خود را در دانشکدۀ ادبیات دانشگاه اصفهان بگذارند. او هم که در تحصیل به دنبال مدرک نبود، از ادامۀ تحصیل در دانشگاه انصراف داد.
تأسیس مکتب فاطمه(س)
ایدۀ تاسیس مدرسهای برای بانوان که در آن علوم دینی تدریس شود (یعنی همان حوزه علمیه بانوان) بعد از تجربۀ تحصیل در تهران به ذهن بانو همایونی رسید. او این ایده را با استادش بانو امین در میان گذاشت.
آثار
آثار زینت السادادت همایونی عبارت است از: ترجمۀ اربعینالهاشمیه اثر بانو امین، زن مظهر خلاقیتالله، ترجمۀ بخشی از اسرارالآیات ملاصدرا،عشق ذوی القربی؛ دربارۀ حضرت زهرا(س)،نسیم ولایت؛ دربارۀ حضرت علی(ع)،زندگانی بانوی ایرانی؛ دربارۀ بانو امین،سفرنامه؛ خودزندگینامه نوشت.
- ترجمه اربعین الهاشمیه (در حاشیه نمایشگاه کتاب اصفهان در سال ۱۳۸۹ رونمایی شد. این کتاب تألیف استادش بانو امین بودهاست)
- ترجمه کتاب اسرارآلایات صدرالمتألهین شیرازی
- زن مظهر خلاقیت الله
- نسیم ولایت
- عشق ذویالقربی
- سفرنامه
- زندگینامه بانو امین
به مرور ایدۀ تأسیس مدرسۀ دینی بانوان به دیگر شهرها هم رفت. خانم سالک، یکی از شاگردان مکتب فاطمه، در نجفآباد مکتب الزاهرا را تأسیس کرد. زهرا مظاهری، دختر حاج شیخ مرتضی مظاهری نجفی، از دیگر شاگردان مکتب فاطمه که بعد از ازدواج به قم مهاجرت کرده بود، در سال تحصیلی ۵۰-۱۳۴۹ به تشویق مراجع قم، کلاسهایی برای بانوان دایر کرد که ثمرۀ آن تأسیس مکتب توحید بود که در سال ۱۳۵۴ توسط آیتالله علی قدوسی و برنامهریزی خود ایشان، ایجاد شد.
بعدها در سال ۱۳۶۵ به فرمان امام خمینی مکاتب کوچک و پراکنده گرد هم آمدند و جامعةالزهرا تأسیس شد که مدتی هم بانو همایونی به عنوان استاد مدعو در آنجا تدریس میکرد.
همایونی به جز مدیریت و تدریس در مکتب فاطمه، مسئولیت مدیریت دبستان نرجس را هم بر عهده داشت. صاحب امتیاز و مدیرمسئول مدرسۀ گلستانیان نیز بود که خیلی زود از این سمت استعفا داد و ترجیح داد به کار ترجمه و تألیف بپردازد.
همایونی مدتی نیز برای تدریس به قم رفت و آمد داشت.
او در سال تحصیلی ۶۸-۱۳۶۷هر هفته، چهارشنبهها برای تدریس به جامعةالزهرا میرفت و جمعهها به اصفهان بر می گشت. ولی این دوره هم به دلیل کثرت اشتغالات و سختیهای سفر تعطیل شد. در سال ۱۳۶۸ بعد از فوت بانو امین در نامهای خطاب به رئیس جمهور وقت آیتالله خامنهای، تقاضای برگزاری کنگرۀ بزرگداشت بانو امین را مطرح کرد. اولین دورۀ این کنگره در سال ۱۳۷۱ در اصفهان و دومین دورۀ آن در سال ۱۳۷۲ در قم برگزار شد.
همایونی در سال ۱۳۷۱ مکتب فاطمه را وقف کرد واز آن به بعد خانهنشینی اختیار کرده و به ترجمه و تألیف کتب پرداخت.
زینت السادات همایونی در سال ۱۳۸۸ به عنوان چهره ماندگار جمهوری اسلامی ایران انتخاب شد. همچنین در سال ۱۳۹۰ در همایش آمینه امین که در اصفهان برگزار شد، از مقام او تجلیل شد.
بانو همایونی در تاریخ ۱۳۵۵ ه.ش از جانب بانو امین اجازۀ روایت دریافت کرد. متن اجازه بانو امین چنین است:
«و امابعد، سیدۀ جلیله، عاملۀ فاضله، زینتالسادات همایونی، فرزند مرحوم سید رحیم، از حقیر اجازه خواست.
پس در اجازه دادن به او از خدا استخاره کردم و به او اجازه دادم که از طریق من، از مشایخ بزرگوارم به روشهای مخصوصی که در محل خودش روشن و ثبت شده است.
تمام روایاتی را که برای من صحیح میباشد، نقل روایت کند، از کتب تفسیر، ادعیه، حدیث و فقه و غیر اینها از مصنفات شیعه و روایات اهل سنت.»